październik 08,2021

Woda na świecie. Zapotrzebowanie i deficyt

Woda nie jest produktem handlowym, takim jak każdy inny, ale raczej dziedziczonym
dobrem, które musi być chronione, bronione i traktowane jako takie…[1]

 

Woda, inaczej H2O, pomimo tego, że jest zwykłą substancją, jest bardzo ważna w naszym życiu. Bezbarwna, bezwonna, ale za to bezcenna. To jedyna substancja występująca w środowisku naturalnym w stanie ciekłym, stałym oraz gazowym.

1. Po co woda organizmowi ludzkiemu?

Woda w organizmie człowieka nie tylko transportuje tlen i składniki odżywcze, ale również wspomaga wszystkie procesy życiowe. Jest niezbędna do regulacji ciepłoty ciała, wydalania produktów przemiany materii i procesów trawienia. Chroni mózg, rdzeń kręgowy, gałkę oczną, jak również płód u kobiet w ciąży[2]. Jest konieczna, aby organizm ludzki prawidłowo funkcjonował. Niedobory płynów w ciele człowieka mają negatywny wpływ na pracę narządów wewnętrznych oraz nasz wygląd. Dlatego woda jest dla nas tak ważna.

2. Woda w środowisku

Woda odgrywa wielką rolę w przyrodzie. Jest niezbędna do procesów życiowych organizmów żywych i roślin, m.in. w procesie fotosyntezy czy w procesie wietrzenia skał. Dzięki dużej możliwości magazynowania ciepła, woda chroni organizmy żywe przed przegrzaniem i przeziębieniem. Ma niezwykłą zdolność rozszerzalności temperaturowej. Powierzchniowa warstwa wody zamarzając, nie tonie i pozostaje na powierzchni. Dlatego zbiorniki wodne nie zamarzają aż do dna, co z kolei ma  wielkie znaczenie dla organizmów zimujących w wodzie.

3. Zapotrzebowanie na wodę

Woda ma szerokie zastosowanie. Począwszy od gospodarstw domowych, gdzie jest używana do picia, gotowania czy utrzymania czystości, poprzez rolnictwo, transport wodny czy do produkcji energii elektrycznej. Jako surowiec, woda jest wykorzystywana do produkcji, a także jako środowisko do przebiegu procesów produkcyjnych we wszystkich gałęziach przemysłu.

4. Zasoby wody w Polsce i na świecie

Zasoby wody w znacznej części pokrywają Ziemię. Hydrosfera, będąca powłoką ziemską, składa się z wód powierzchniowych – oceanów, mórz, rzek, jezior, bagien – oraz z wód podziemnych, z opadów atmosferycznych i lodowców. Największą część hydrosfery stanowią oceany, przez co Ziemia jest nazywana “Błękitną Planetą”.

Na świecie przeważają wody słone:

  • morza i oceany – 96,5%
  • wody podziemne – 1,7%
  • lodowce –1,7%
  • rzeki i jeziora – 0,0132%
  • atmosfera – 0,001%

 

Woda słodka stanowi 2,5% zasobów wodnych Ziemi i jest zgromadzona w wodach powierzchniowych i podziemnych, z czego tylko 1% jest zdatny do picia.

40% obszarów na powierzchni Ziemi ma utrudniony dostęp do wody pitnej (pustynie i tereny suche).

2,1 mld osób na świecie nie ma dostępu do czystej wody pitnej.

W Europie ponad 100 mln osób nie ma dostępu do czystej wody pitnej.

Stan wód na świecie pogarsza się w związku z urbanizacją, rozwojem przemysłu i rolnictwa, a także wzrostem liczby ludności.

Zapotrzebowanie na wodę pitną wzrośnie o 55% do 2050 roku[3].

 

 

 

 

5. Deficyt

Według danych Światowej Organizacji Zasobów (ang. World Resources Institute – WRI) aż 36 krajów świata jest narażonych na deficyt wody[4]. Większość to państwa azjatyckie i afrykańskie, ale w zestawieniu znalazło się także wiele wysp należących do Ameryki Północnej bądź Południowej.

Źródło: Tabela nr 1. Kraje najbardziej narażone na deficyt wody, https://www.inzynieria.com/wodkan/analizy_i_komentarze/51374,kraje-najbardziej-zagrozone-deficytem-wody.

6. Degradacja Jeziora Aralskiego. Czyli jak z morza zrobiono kałużę……

To nieco jak informacja z działu science-fiction, lecz to prawda. W pół wieku radzieccy specjaliści do spraw  irygacji pól bawełny doprowadzili do niemal całkowitego wyschnięcia Jeziora Aralskiego. W latach 60. zajmowało ono powierzchnię ponad 68 tys. km², czyli prawie tyle samo, ile zajmuje… Litwa. Ze względu na ogromne rozmiary nazywano je Morzem Aralskim – plasowało się ono na 4. miejscu wśród największych jezior świata[5].

W latach 60. jezioro znajdowało się w granicach Związku Radzieckiego. To właśnie władze w Moskwie zadecydowały, że na pustyniach Kyzył-kum i Kara-kum powstaną ogromne plantacje bawełny. Na początku utworzono gęstą sieć kanałów nawadniających. Zrobiono to szybko, ale mało starannie. Kanały źle uszczelniono, przez co znaczna część wody wsiąkała w podłoże. Nikt się tym jednak nie przejmował, bo czerpano ją z Syr-darii i Amu-darii, więc nie trzeba było za nią płacić. Jak dotąd nieurodzajne ziemie zaczęły przynosić gigantyczne plony. Plantacje systematycznie powiększano, w wyniku czego zużywano coraz więcej wody.

Źródło: Rysunek 1.  Proces wysychania Jeziora Aralskiego, https://www.szwendamsie.pl/blog/ciekawostki/jak-z-morza-zrobiono-kaluze.

7. Ceny wody w Kaliforni

W amerykańskim stanie Kalifornia (najludniejszym i jednym z najbogatszych stanów w USA[6]) woda jest na wagę złota. Kilka lat temu susze były na tyle dotkliwe, że rolnicy (a właściwie farmerzy), którzy nawadniali swoje pola ryżowe, mogli sprzedać wodę, zamiast używać jej do swoich upraw i zarobić na tym średnio 700 dolarów więcej niż na sprzedaży produktów rolniczych[7].

„Zachód USA boryka się z katastrofalną falą upałów, pożarami lasów i suszą” – taki artykuł pojawił sie w lipcu tego roku na stronach internetowych National Geographic. W czerwcu poziom wody w jeziorze Mead, największym zbiorniku w całym kraju, osiągnął historycznie niski poziom – jest to niepokojące, biorąc pod uwagę, że zachód USA jest w dużej mierze uzależniony od wód powierzchniowych. Sąsiadujące z nim jezioro Powell, drugi co do wielkości zbiornik w USA, wykazuje podobne tendencje[8].

Powyższe oznacza, że niedobory wody w Polsce i na świecie są powszechne, a działania, które powinniśmy podjąć na rzecz ich ograniczenia, są oczywiste i chyba niewymagające dodatkowego komentarza. Dlatego racjonalnie korzystajmy z wody i przekazujmy tę wiedzę innym mieszkańcom naszej planety.

 

 

Autor: Andrzej

Przypisy:

[1] Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej.

[2] www.wodociagi-sroda.pl.

[3] https://www.wodkany.pl/zasoby-wody-w-polsce-i-na-swiecie/.

[4] https://www.inzynieria.com/wodkan/analizy_i_komentarze/51374,kraje-najbardziej-zagrozone-deficytem-wody.

[5] https://www.szwendamsie.pl/blog/ciekawostki/jak-z-morza-zrobiono-kaluze.

[6] Za https://www.wikipedia.org.

[7] https://tvn24.pl/tvnmeteo/najnowsze/woda-w-kalifornii-na-wage-zlotasusza-dotyka-juz-98-proc-stanu-4895676.

[8] https://www.national-geographic.pl/artykul/zachod-usa-boryka-sie-z-katastrofalna-fala-upalow-pozarami-lasow-i-susza.