Paź 27,2020

Konstruktywne pochwały – kiedy i jak chwalić dzieci?

Pochwały – funkcjonują w naszym pojmowaniu jako coś oczywistego. Wiadomo, że każdy z nas lubi być chwalonym. W stosunku do dzieci często je stosujemy, mówiąc „Pięknie!”, „Dobrze się uczysz!”, „Bardzo ładnie” itp.  Jednak czy takie pochwały wnoszą coś wartościowego do życia dziecka?

Jak mówi znany amerykański psycholog: „Nie ma bardziej wartościowej, ważniejszej dla człowieka oceny, nie ma czynnika bardziej decydującego w rozwoju psychicznym i motywacyjnym niż ocena samego siebie. [..] Istota tej samooceny ma głęboki wpływ na procesy myślenia człowieka, jego emocje, pragnienia, wartości i cele. Jest to najważniejszy czynnik kształtujący zachowanie”(Nathaniel Branden The Pschology os Self Esteem). Zatem, jeżeli samoocena dziecka zdaje się być tak ważna, co powinni robić rodzice, aby ją uwypuklić? Tutaj pojawia się rola pochwały konstruktywnej jako czynnika wspierającego budowanie pozytywnego i realistycznego wyobrażenia o sobie. Taka forma pochwały polega na opisaniu danej czynności, czy też stanu w taki sposób, by dziecko samo doszło do wniosku, że może być z siebie dumne, co w konsekwencji oznacza, że jest zdolne pochwalić się samo.  W skrócie konstruktywna pochwała składa się z dwóch elementów:

 

-1-Dorosły opisuje z uznaniem, co widzi lub czuje

-2-Dziecko po wysłuchaniu potrafi pochwalić się samo

 

Aby zrozumieć, w jaki sposób chwalić dzieci posłużmy się praktycznymi przykładami:

Źródło: Adele Faber i Elaine Mazlish „ Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły”, Media Rodzina, s.247.

 

Taka forma pochwały powoduje, że dzieci stają się  świadome tego, co potrafią i mają większe uznanie dla siebie samych. Oczywiście, taki rodzaj pochwały wymaga od nas trochę więcej trudu, aby przemyśleć i opisać w szczegółach to, co chcemy pochwalić, jednak jest zdecydowanie atrakcyjniejszy i prawdziwszy dla odbiorcy. Pokazuje nasze zainteresowania. Owszem, dużo łatwiej jest podsumować coś jednym słowem, bądź krótkim wyrażeniem typu „ Świetnie”, „Piękny obrazek”,  „Super” i nie oznacza to, że całkowicie mamy się wystrzegać tych słów – kiedy maluch przyjdzie pokazać swój dziesiąty z kolei rysunek. Ważne jest, aby w odpowiednich sytuacjach, znaleźć słowo/słowa, które dziecku powiedzą coś o nim samym, by dać mu nowe spojrzenie na siebie. Chwile, gdy dobre czyny dziecka zostają potwierdzone, zamieniają się w doświadczenia życiowe. Dzięki temu, dziecko w sytuacjach kryzysowych, w chwilach zwątpienia i zniechęcenia, będzie mogło wracać do nich. Będzie pamiętać, że w przeszłości robiło coś, z czego było dumne.

 

Kiedy stosować pochwały? Kilka kwestii, o których należy pamiętać:

• Pochwała zachęca do powtórzeń i zwiększania wysiłków. Pamiętaj, że dziecko powtórzy wielokrotnie to zachowanie, które opiszesz, dlatego stosuj ją selektywnie
• W sytuacjach kiedy nie należy się dziecku pochwała, a wręcz przeciwnie, na usta cisną się słowa krytyki np. kiedy zgubiło drogi telefon, można zacząć rozmowę od rodzaju pochwały opisowej odnoszącej się do zachowania z przeszłości: „ Krzysiu, masz telefon od dwóch lat i nigdy go nie zgubiłeś. A przecież zabierasz go do szkoły, na wycieczki, treningi piłki nożnej. Jak to się stało?”
• Unikaj takiej pochwały, w której ukryta jest poprzednia porażka, słabość dziecka „ A więc w końcu napisałeś ten egzamin, tak jak powinieneś”
• Chwalmy częściej dobre zachowania naszych dzieci, nawet te zwyczajnie poprawne, dzieci mają ogromną potrzebę bycia zauważanym, chwaląc drobne zachowania utrwalamy je w nich
• Chwalmy zaprzestanie negatywnych zachowań, motywując dziecko do zmiany
• Stosuj pochwały odpowiednie do wieku i poziomu percepcji dziecka
• Zawsze unikaj słowa ALE, które wskazuje na coś, co jeszcze wymaga poprawy i rujnuje całą pochwałę np.” Cieszę się, że posprzątałeś pokój, ale szkoda, że na biurku są porozrzucane kredki”.

 

Gosia

 

Bibliografia:

Artykuł opracowany na podstawie książki Adele Faber i Elaine Mazlish „Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły”

Dodatkowe artykuły:

  1.  http://psychologszkolny.pl/pochwala-pochwaly-czyli-jak-zauwazac-w-dziecku-rzeczy-konstruktywne
  2.  http://wspolczesnarodzina.pl/jak-madrze-chwalic-dzieci
  3.  http://safekiddo.com/pl/ogolne/poczucie-wlasnej-wartosci
  4.  https://www.wysokieobcasy.pl/Instytut/7,163393,25520480,slowa-ktore-niosa-moc.html

 

Źródło grafiki: https://pixabay.com/pl/