Lut 25,2020

Dlaczego w roku 2020 nadal powinniśmy zachęcać dzieci do czytania książek

Wiemy, co niektórzy z was mogą sobie pomyśleć – to będzie artykuł w stylu „smartfony są złe, a książki dobre”. Nie jest to jednak aż tak proste. Jesteśmy świadomi tego, że wyrzucenie wszystkich gadżetów i pozostawienie naszej pociechy ze starą edycją Kubusia Puchatka prawdopodobnie w pełni nie uszczęśliwi dziecka (nie żeby Kubuś Puchatek był złą książką – uwielbiam ją i serdecznie ją polecam). Powiem więc tylko – tak, telefony potrafią być użyteczne. Jest mnóstwo edukacyjnych filmów i gier, z których dzieci mogą się wiele nauczyć, ale nie rezygnujmy całkowicie z książek. Towarzyszą nam one już od dawna i nadal są całkiem fajne. Jeśli nie odpowiadają wam papierowe egzemplarze, to e-booki przychodzą wam na ratunek.

Porozmawiajmy najpierw o czytaniu na głos najmłodszym. Nie ma nic piękniejszego i bardziej magicznego dla dzieci niż słuchanie baśni (lub ekscytującej pirackiej przygody – w zależności od upodobań) przed snem. Nie odbierajmy im tej cudownej tradycji. Wysłuchiwanie historii jest ważnym elementem rozwoju dziecięcej wyobraźni, a także jest to ich pierwsza szansa na to, żeby pokochać książki. Liczne badania, w tym to przeprowadzone przez Kathryn L. Fletcher, dowiodły, że czytanie książek z obrazkami dzieciom znacznie polepsza ich umiejętności językowe. Innym istotnym czynnikiem jest prowadzenie małych dyskusji po zakończeniu sesji czytania na głos – to rozwinie u dziecka umiejętność logicznego myślenia oraz da mu szansę na podzielenie się swoimi uczuciami, jakie wywołała u niego bajka 😊.

Gdy dzieci będą już starsze, należy zachęcać je do samodzielnego czytania. Nie ma wyznaczonego uniwersalnego roku życia, w którym najmłodsi powinni zacząć uczyć się tej umiejętności, ale istnieje kilka strategii, mogących przyczynić się do szybszej nauki – na przykład karty ze słowami lub wykorzystywanie rymowanek do budowania fonemicznej wiedzy. Nauka czytania bądź też „dekodowania” tekstu wydaje się najtrudniejszą częścią procesu (potem wystarczy już tylko cieszyć się ekscytującymi powieściami, prawda?) – a jednak liczne badania wskazują, że motywacja do czytania często spada u dzieci w momencie rozpoczęcia szkoły podstawowej i osiąga najniższy poziom mniej więcej w 10. klasie. Ważne jest więc, aby zachęcać najmłodszych do czytania i aby pozytywnie nastawiać ich do książek, nawet jeśli chodzą już do podstawówki.
W latach 70. XX w. przeprowadzono Eksperyment Powodzi Książek w Bradford (The Bradford Book Flood Experiment). W czasie jego trwania nowe książki zostały udostępnione gimnazjalistom, w celu sprawdzenia ich chęci do czytania nowych tytułów. O ile eksperyment ten został przeprowadzony wiele lat temu, o tyle jego rezultaty są interesujące aż do dzisiaj. Okazuje się, że jednym z najważniejszych czynników mających wpływ na to, czy uczniowie stali się zapalonymi czytelnikami, była zachęta nauczycieli (inne aspekty uwzględniały czynniki socjologiczne i ułożenie książek). Morał tej historii? Nauczyciele odgrywają ważną rolę (nie żebyśmy wcześniej o tym nie wiedzieli, ale dobrze sobie przypomnieć).

Jeffrey Wilhelm, autor książki Czytanie Dozwolone: Dlaczego Dzieci Muszą Czytać To, Co Chcą i Dlaczego Powinniśmy Im Na To Pozwalać (Reading Unbound: Why Kids Need to Read What They Want and Why We Should Let Them) podkreślał istotę czytania dla przyjemności, ponieważ wpływa ono na rozwój poznawczy oraz ruchliwość społeczną. Najprościej mówiąc – niech dzieci czytają to, co chcą! Nawet jeśli ma to być tylko drobny artykuł w dziecięcej gazetce. Oprócz psychologicznych korzyści, jakie zapewnia czytanie dla przyjemności, jest to to także świetna forma rozrywki. Warto zaznaczyć, że niektóre dzieci będą wolały literaturę faktu (non-fiction) – o ile tylko będzie ona związana z ich hobby i zainteresowaniami.

Jeśli ruchliwość społeczna i rozwój poznawczy to dla was nadal za mało, aby zachęcić dzieci do czytania, to może przekona was następujący fakt: okazuje się, że miłośnicy książek żyją dłużej. Ponadto lektury mogą przyczynić się do zredukowania stresu i nierzadko czynią czytelników bardziej wrażliwymi (to, oczywiście, zależy też od rodzaju literatury).
Zanim sprawdzicie inne artykuły bądź też pójdziecie się zdrzemnąć, pozwólcie, że krótko przedstawię kilka porad na to, jak zmotywować tych, którzy nie przepadają za czytaniem (poniższe rady dotyczą głównie starszych dzieci, które są w stanie czytać samodzielnie).
1) Wybieranie książek, które odpowiadają zainteresowaniom dziecka i są napisane prostymi słowami. Pomimo tego, że czytanie lektur z bardziej zaawansowanym słownictwem jest tym, do czego powinno się na pewnym etapie dążyć, nadal dobrze jest zacząć od łatwo przystępnych tytułów: takich, które mają wiele obrazków, prostych dialogów czy nawet zabawnych czcionek, przykuwających uwagę dziecka. Tego typu książki, to na przykład Rumple Buttercup czy seria Lunch Lady.

2) Teraz dochodzimy do czegoś, co wielu może wydać się oczywiste, ale i tak to napiszę – Serie książek! Jeśli mam być szczera, to – jako dziecko – sama nie byłam największą miłośniczką czytania, ale wspomniane przed chwilą rozwiązanie jest w stanie wciągnąć i podekscytować każdego – nawet mnie, zajętą bawieniem się piłką i wymyślaniem pomysłowych układów choreograficznych. Oto kilka sugerowanych serii: Harry Potter (naturalnie!), Wojownicy (idealny wybór dla miłośników kotów), Jak wytresować smoka (moja ulubiona seria z dzieciństwa) oraz Dziennik cwaniaczka (względnie nowy tytuł, więc nie wiem za dużo na jego temat, ale wydaje się, że wszyscy go czytają i są zachwyceni).
3) I na za kończenie – pokażcie dzieciom, że wy też czytacie. Przechwytywanie dobrych nawyków od dorosłych to najłatwiejszy sposób na zmotywowanie przyszłych molów książkowych. Warto to zapamiętać: można rozmawiać o czytaniu do woli, ale jeśli sami nie będziecie czytać – nikt wam nie uwierzy.
To chyba powinno wystarczyć. Dzięki za przeczytanie tego artykułu. Mam nadzieję, że przypadł wam do gustu. A teraz proszę – zachęćcie dzieci do tego, żeby też coś przeczytały 😊.

Lada

Bibliografia:
1) “Reading Unbound: Why Kids Need to Read What They Want and Why We Should Let Them” by Jeffrey Wilhelm
2) Information about encouraging struggling young readers:
https://www.readingrockets.org/article/hooking-struggling-readers-using-books-they-can-and-want-read
3) “Raising Kids Who Read: What Parents and Teachers Can Do” By Daniel T. Willingham
4) “Teaching our children to read” by Bill Honig
5) “Picture book reading with young children: A conceptual framework” by Kathryn L.Fletcher
6) Information about why reading matters: https://www.dltk-kids.com/articles/whyreadingmatters.htm
7) New Study Finds Book Lovers Live Longer: https://www.bookbub.com/blog/new-study-finds-bookworms-live-longer
8) “The Joy and Power of Reading A Summary of Research and Expert Opinion” By Lois Bridges